Quy trình sản xuất da bò – thuộc da leather như thế nào

Thuộc da là một quá trình phức tạp và tốn nhiều thời gian, công sức. Mặc dù hiện đại hóa đã làm cho công việc ít tốn công sức hơn, nhưng nó vẫn bao gồm một loạt các phương pháp sản xuất phức tạp, đòi hỏi thời gian và năng lượng đáng kể. Mục đích của quá trình thuộc da là thay đổi cấu trúc protein của da để tăng độ bền, kết cấu và vẻ ngoài của nó.

Như đã đề cập ở các bài viết trước, có nhiều loại da. Tuy nhiên, tất cả các loại da đều phải trải qua 4 giai đoạn cơ bản. Điều này bao gồm các bước chuẩn bị, thuộc da (tanning), tái thuộc da (re-tanning) và hoàn thiện. Đôi khi, 1 quy trình phụ khác của lớp phủ bề mặt có thể được thêm vào quy trình. Trước khi gửi đến xưởng thuộc da, da động vật cần được xử lý. Mặc dù quá trình này không được coi là một phần của quá trình thuộc da, nhưng đây là bước quan trọng đầu tiên để có được da tốt.

Thông thường, động vật bị giết và lột da trước khi thân nhiệt biến mất khỏi mô tế bào da. Lớp da này ngay lập tức được xử lý bằng muối để loại bỏ nước. Da phải được đặt trong bóng râm cho đến khi khô hoàn toàn. Cuối cùng, lớp da đó được vận chuyển đến các xưởng thuộc da để xử lý tiếp.

A. Các bước chuẩn bị

Lớp da được vận chuyển đến xưởng cần phải được chuẩn bị cho quá trình thuộc da. Mặc dù có nhiều quy trình chuẩn bị khác nhau, mục đích của mỗi quy trình là loại bỏ các thành phần da thô không mong muốn. Thuộc da có thể không thực hiện tất cả chúng, tùy thuộc vào chất lượng và loại sản phẩm mong muốn.

1) Ngâm

Ở giai đoạn này, da xử lý trước đói được ngâm trong nước từ vài giờ đến vài ngày. Quá trình này không chỉ phục hồi độ ẩm bị mất trong quá trình muối, mà còn giúp loại bỏ bụi bẩn, mảnh vụn, máu và mỡ động vật dư thừa.

Quy trình sản xuất da bò - thuộc da leather như thế nào

2) Lọc thịt

Quá trình này loại bỏ lớp thịt dư ở dưới da. Tấm da được truyền qua một máy để loại bỏ chất béo, cơ và thịt một cách cơ học. Thông thường, quá trình này diễn ra sau khi giết mổ, ngâm hoặc làm sạch. Ở giai đoạn này, hoặc sau khi thuộc da, da có thể được chia thành các lớp khác nhau.

3) Loại bỏ lông

Lông được loại bỏ ở giai đoạn này bằng các dụng cụ cơ khí như máy cán và lưỡi dao.

4) Ngâm da

Quá trình này bao gồm làm sạch và ngâm da thô trong axit hoặc muối để ngăn ngừa phân hủy. Nó giúp tăng sự thẩm thấu của các chất thuộc da như crom và aldehyd. Các chất tẩy trắng mạnh hơn được sử dụng để bảo quản da trong vài tháng.

5) Khử mùi

Da được ngâm trong axit sulfuric để giảm độ pH sau khi ngâm.

6) Ngâm vôi

Quá trình này làm giãn nở các sợi da và cho phép da hấp thụ các hóa chất thuộc da khác nhau. Thông thường, natri sunfua và vôi được sử dụng để xử lý da, vì chúng loại bỏ chất sừng như lông và biểu bì. Chất béo bị thủy phân khi pH tăng. Nước được hấp thụ vào các sợi da, dẫn đến cấu trúc da bị sưng phù da.

7) Khử vôi

Trong quá trình này, da được rửa bằng hỗn hợp nước và amoni clorua hoặc amoni sunfat. Điều này loại bỏ nước (cùng với bất kỳ tạp chất) để giảm sưng phù da.

8) Làm mềm

Làm mềm đánh dấu sự kết thúc của quá trình khử vôi. Da được xử lý bằng các enzyme phân giải protein để loại bỏ các protein không bị xơ. Nó làm sạch hạt và làm cho tấm da mịn và mượt.

9) Tẩy dầu mỡ

Đôi khi, các dung dịch và dung môi gốc nước được sử dụng để loại bỏ dầu mỡ dư thừa hoặc axit béo tự nhiên khỏi da.

10) Tẩy trắng

Các tác nhân hóa học được sử dụng để làm cho da trở nên không màu để thêm màu mong muốn ở giai đoạn sau.

B. Thuộc da

Mục đích chính của quá trình này là sản xuất một chất liệu không thể phân hủy và chắc chắn từ da động vật thô, được gọi là da. Về cơ bản, thuộc da chuyển đổi protein của da thô thành một chất liệu bền hơn. Các quá trình thuộc da phổ biến nhất bao gồm thuộc da bằng khoáng chất, thuộc da bằng thực vật và thuộc da glutaraldehyd.

1. Thuộc da bằng thực vật

Thuộc da bằng thực vật đã có từ hàng ngàn năm trước. Không giống như thuộc da bằng khoáng chất, nó sử dụng hóa chất polyphenol có mặt tự nhiên trong vỏ cây và lá của nhiều loài thực vật được gọi là tannin.  Chính hóa chất này giúp da có màu nâu đậm, màu be, màu vàng và màu đỏ, do đó, tannin tạo ra màu sắc và kết cấu độc đáo cho da. Ngoài ra, các tanin liên kết với các protein colagen trong da và che phủ lên chúng, làm cho da thuộc trở nên ít thấm nước hơn và khó bị vi khuẩn, nấm mốc tấn công hơn.

Tuy nhiên, quá trình này tốn nhiều thời gian, công sức và khá tốn kém. Có hai loại quy trình thuộc da thực vật. Quá trình chậm thì mất khoảng 30 ngày, trong khi quá trình thuộc da nhanh chỉ kéo dài khoảng 36 đến 48 giờ. Tuy nhiên, đôi khi, quá trình chậm có thể mất vài tháng, vì nó có thể cần nhiều phương pháp xử lý hơn.

Quá trình này tạo ra da có độ bền cao. Vì vậy, da thuộc bằng thực vật thường được sử dụng để làm các sản phẩm như các loại va li hay đồ da gia dụng. Độ bền cao và vẻ ngoài khác biệt làm cho loại da này phù hợp để in dấu và làm đồ da phức tạp.

Quy trình sản xuất da bò - thuộc da leather như thế nào

2. Thuộc da bằng khoáng chất hoặc Crom

Thuộc da bằng khoáng chất hoặc crôm là quá trình thuộc da phổ biến nhất bởi vì nó nhanh chóng hơn, giá cả phải chăng và ít lao động hơn so với những cách thuộc da khác. Năm 1858, quy trình này được giới thiệu như là một giải pháp thay thế cho quá trình thuộc da thực vật tốn kém và tốn thời gian. Quá trình có thể được tự động hóa và kéo dài chỉ trong 1 ngày. Thông thường, thời gian để nhuộm crom là khoảng 2 hoặc 3 giờ cho da nhỏ và mỏng. Tuy nhiên, nó có thể lên đến 24 giờ đối với những loại dày hơn thu được từ gia súc.

Kích thước của các phân tử crôm nhỏ so với các ion tannin thực vật. Do đó, các ion crôm có thể xâm nhập collagen và loại bỏ các phân tử nước một cách hiệu quả. Đó là lý do tại sao thuộc da mỏng hơn và mềm hơn thuộc da bằng thực vật. Ở trạng thái thô, da thuộc bằng crom có màu xanh lam, vì thế còn gọi là da xanh ẩm và sản xuất ra da có thể kéo giãn, thích hợp để sản xuất ví, túi xách hay quần áo.

Tuy nhiên, quá trình thuộc da crom tạo ra tác động môi trường tiêu cực vì nó bao gồm việc sử dụng nhiều axit và các hóa chất khác. Các chất thải độc hại có thể thấm vào nước ngầm và làm ô nhiễm nguồn cung cấp nước. Các tác động môi trường là một mối quan tâm lớn, đặc biệt là ở các nước đang phát triển.

3. Thuộc da bằng Aldehyde

Quá trình thuộc da này sử dụng các hợp chất glutaraldehyd hoặc oxazolidine. Nó cũng được gọi là da trắng ẩm do ở trạng thái thô nó có màu trắng nhạt. Da thuộc Aldehyd có khả năng thấm nước, mềm mại và có thể giặt bằng máy. Do đó, phù hợp để thuộc da dê.

C. Tái thuộc da

Tái thuộc da chuyển đổi da thuộc thành một sản phẩm hoàn thiện bán trên thị trường. Việc lựa chọn hóa chất được sử dụng trong quá trình này phụ thuộc vào màu sắc và kết cấu mong muốn trong sản phẩm cuối cùng.

1) Sấy

Ở giai đoạn này, da thuộc được ép giữa hai xi lanh lăn để loại bỏ nước đã hấp thụ trong quá trình thuộc da.

2) Bào mỏng

Quá trình này loại bỏ dư lượng thịt và tạo ra da dày đồng đều. Da đi qua hai xi lanh lăn trong đó phần trên được cung cấp lưỡi dao xoắn ốc.

3) Chia tách

Một máy tách sẽ cắt da thành một hoặc nhiều lớp. Đôi khi, quá trình này cũng được thực hiện sau khi ngâm vôi. Lớp hạt trên cùng là da đắt nhất (top grain). Nó được sử dụng để làm hàng da cao cấp. Lớp không có hạt được sử dụng để làm da lộn. Đôi khi, một bề mặt hạt nhân tạo cũng có thể được áp dụng cho nó.

4) Nhuộm

Ngoại trừ da thuộc bằng thực vật, tất cả các loại da đều được nhuộm. Khi đó, thuốc nhuộm hòa tan trong nước được sử dụng, cho phép các phân tử thuốc nhuộm thâm nhập vào bên trong sợi da. Do đó, nó khác biệt đáng kể so với lớp phủ bề mặt bởi thuốc nhuộm chỉ được áp dụng với lớp trên cùng.

5) Ngâm chất béo

Chất béo hóa lỏng bao gồm dầu và sáp giúp các sợi da được giữ cho mềm mại và linh hoạt. Không có quá trình này, da sẽ khô và trở nên cứng.

D. Hoàn thiện

Đây là giai đoạn cuối cùng, nơi 1 số thay đổi được thêm vào da thuộc – theo sản phẩm cuối cùng mong muốn. Điều này bao gồm màu sắc, kết cấu, độ dày và các mẫu bề mặt.

Quy trình sản xuất da bò - thuộc da leather như thế nào

1) Đánh bóng

Quá trình này sẽ chà xát da để tạo ra một bề mặt sáng bóng.

2) Dập nổi

Quá trình dập nổi thu được một bản in 3 chiều bằng cách sử dụng máy ép thủy lực hoặc máy cán được gia nhiệt.

3) Lớp phủ bề mặt

Quá trình phủ bề mặt sẽ thêm màu sắc và thiết kế khác nhau cho da. Theo yêu cầu của khách hàng, nhựa, bột màu và thuốc nhuộm được thêm vào các lớp trên bề mặt bằng nhiều kỹ thuật như phun, phủ, cán và 1 số kỹ thuật thủ công.

4) Công đoạn phân loại cuối cùng

Cuối cùng, da được phân loại trước khi nó được gửi đến khách hàng. Việc phân loại thường dựa trên nhiều yếu tố khác nhau như cảm giác khi tiếp xúc da, màu sắc, hoa văn, độ dày, độ mềm và tính linh hoạt.

Hy vọng, bài viết này đã cung cấp cho bạn những kiến thức nhất định về quy trình sản xuất đồ da, cũng như kỹ thuật thuộc da hiện nay. Bài viết này, Helios sưu tầm từ nhiều nguồn khác nhau tại các website nước ngoài nên độ chính xác về quy trình được đảm bảo.